Davanın Geri Alınması ile Davadan Feragat Aynı Mahiyette Midir?

Bir davayı sona erdirmek isteyen davacının başvurabileceği farklı usul işlemleri bulunmaktadır. Bunlardan en çok karıştırılan ikisi davanın geri alınması ve davadan feragat işlemidir. Her iki işlem de devam eden bir davanın sonlandırılmasıyla sonuçlanabilse de, hukuki nitelikleri ve doğurduğu sonuçlar birbirinden oldukça farklıdır.

Özellikle ileride aynı konuda yeniden dava açma ihtimali bulunan kişiler açısından bu iki işlem arasındaki farkın doğru anlaşılması büyük önem taşır.

Davanın geri alınması nedir?

Davacının açmış olduğu davayı şimdilik sona erdirmek istemesi ve ileride aynı konuda yeniden dava açma ihtimalini koruması anlamına gelir.

Ancak davacı, davayı geri alarak tek başına dosyayı sonlandıramaz. Davalının açık rızasının bulunması gerekir. Bu nedenle davanın geri alınması, feragatten farklı olarak karşı tarafın iradesinin de önem taşıdığı bir işlemdir.

Davanın geri alınması halinde mahkeme, gerekli şartların oluşması durumunda davanın açılmamış sayılmasına karar verir. Böylece davacı, hukuken hakkından vazgeçmiş olmaz.

Örneğin bir kişi alacak hakkıyla ilgili açtığı davayı geri alırsa, şartları mevcut olduğu sürece ileride aynı alacak hakkı bakımından yeniden dava açabilmesi mümkündür.

Davadan feragat nedir?

Davacının, dava konusu ettiği talep veya haktan vazgeçtiğini mahkemeye bildirmesidir.

Feragat bakımından davalının kabulüne ihtiyaç bulunmaz. Davacı, kanunda öngörülen şartlar çerçevesinde tek taraflı olarak feragat edebilir.

Ancak burada dikkat edilmesi gereken çok önemli bir nokta vardır: Feragat, yalnızca mevcut davayı kapatan basit bir usul işlemi olarak değerlendirilmemelidir. Davacının dava konusu hakkından vazgeçmesi nedeniyle oldukça ciddi hukuki sonuçları olabilir.

Bu nedenle bir davacı, ileride aynı hak veya talep konusunda tekrar dava açmayı düşünüyorsa, feragat beyanında bulunmadan önce işlemin sonuçlarını mutlaka değerlendirmelidir.

Davanın geri alınması ve feragat arasındaki temel farklar

İki işlem arasındaki farkları şu şekilde özetlemek mümkündür:

Konu	Davanın geri alınması	Davadan feragat
Davalının rızası	Gerekir	Gerekmez
Davacı hakkından vazgeçer mi?	Hayır	Evet
Dava sonucu	Dava açılmamış sayılır	Davanın reddi sonucu doğar
Yeniden dava açma	Şartları varsa mümkündür	Aynı hak bakımından kural olarak mümkün değildir
İşlemin niteliği	Davanın geri alınması	Haktan/talepten vazgeçme

Bu tablo, iki kavram arasındaki en önemli ayrımı ortaya koymaktadır: Davanın geri alınması ile feragat aynı hukuki sonucu doğurmaz.

Hangi durumda davanın geri alınması düşünülebilir?

Davacı, mevcut davayı devam ettirmek istemiyor ancak dava konusu hakkından tamamen vazgeçmek de istemiyorsa, davanın geri alınması gündeme gelebilir.

Örneğin tarafların başka bir çözüm üzerinde görüşmesi, dava şartlarının ilerleyen süreçte yeniden değerlendirilmek istenmesi veya davacının mevcut aşamada dava sürecini sürdürmek istememesi gibi durumlarda bu yöntem tercih edilebilir.

Bununla birlikte davanın geri alınabilmesi için davalının açık rızasının gerekli olduğu unutulmamalıdır.

Hangi durumda feragat söz konusu olabilir?

Davacı, dava konusu ettiği talepten kesin olarak vazgeçmek istiyorsa feragat gündeme gelebilir.

Fakat feragat beyanının sonuçları oldukça ağır olabileceğinden, özellikle maddi değeri yüksek davalarda veya ileride yeniden dava açma ihtimali bulunan uyuşmazlıklarda karar verilmeden önce hukuki sonuçların ayrıntılı biçimde değerlendirilmesi gerekir.

“Davayı kapatmak istiyorum” düşüncesi tek başına feragat etmek anlamına gelmez. Davanın hangi yöntemle sona erdirileceği, kişinin gelecekteki hakları açısından büyük önem taşıyabilir.

Dava geri alınırsa tekrar dava açılabilir mi?

Davanın geri alınması ile feragat arasındaki en önemli farklardan biri de budur.

Davanın geri alınması, kural olarak davacının dava konusu hakkından vazgeçtiği anlamına gelmez. Bu nedenle gerekli şartların bulunması halinde ileride yeniden dava açılması mümkün olabilir.

Buna karşılık feragat, dava konusu haktan vazgeçme sonucunu doğurduğundan, aynı hakka dayanılarak yeniden dava açılması bakımından ciddi bir engel oluşturur.

Bu nedenle “geri alma mı, feragat mi?” sorusunun cevabı, yalnızca mevcut davanın nasıl kapatılacağıyla değil, kişinin gelecekteki dava hakkıyla da doğrudan ilgilidir.

Sonuç

Davanın geri alınması ve davadan feragat, uygulamada birbirine karıştırılabilen ancak sonuçları bakımından birbirinden farklı iki hukuki işlemdir.

Davanın geri alınmasında davalının rızası gerekir ve davacı kural olarak dava konusu hakkından vazgeçmiş olmaz.

Feragatte ise davalının rızası aranmaz; davacı dava konusu hakkından vazgeçmiş olur ve bu nedenle işlemin hukuki sonuçları çok daha kapsamlıdır.

Bu nedenle devam eden bir davadan vazgeçmeyi düşünen kişilerin, dilekçelerinde kullanacakları ifadeleri dikkatle belirlemeleri gerekir. Özellikle “feragat ediyorum”, “davayı geri alıyorum”, “talebimden vazgeçiyorum” gibi ifadelerin hukuki sonuçları aynı değildir.

Not: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut bir uyuşmazlık bakımından hukuki görüş yerine geçmez.